logo

Polish (Poland)English (United Kingdom)
4. Anatomia i morfologia gruczołu piersiowego

Monika ┼╗ukowska ÔÇô Rubik

Gruczo┼é piersiowy (glandula mammaria, breast) - najwi─Ökszy gruczo┼é sk├│rny - jest parzystym narz─ůdem o kszta┼écie p├│┼ékulistym lub sto┼╝kowatym. Od niego ca┼éa klasa kr─Ögowc├│w otrzyma┼éa nazw─Ö ÔÇô ssaki (mammalia). Gruczo┼é ten wykazuje tylko u kobiet pe┼ény rozw├│j, u m─Ö┼╝czyzn pozostaje w stanie nierozwini─Ötym. Piersi po┼éo┼╝one s─ů symetrycznie na przedniej ┼Ťcianie klatki piersiowej, gdzie zajmuj─ů okolic─Ö pomi─Ödzy trzecim a sz├│stym lub si├│dmym ┼╝ebrem b─Öd─ůc ograniczone przy┼Ťrodkowo przez brzeg mostka, a z boku ÔÇô przez lini─Ö pachow─ů ┼Ťrodkow─ů. Szeroko┼Ť─ç zawartej mi─Ödzy nimi przestrzeni jest indywidualnie zmienna. Lekko wkl─Ös┼éa powierzchnia tylna spoczywa w wi─Ökszo┼Ťci na mi─Ö┼Ťniu piersiowym wi─Ökszym, a jedynie ma┼éa cz─Ö┼Ť─ç boczna ÔÇô na mi─Ö┼Ťniu z─Öbatym przednim. Z powi─Özi─ů tych mi─Ö┼Ťni pier┼Ť po┼é─ůczona jest przesuwalnie cienk─ů warstw─ů tkanki ┼é─ůcznej wiotkiej (Bochenek, Reicher 1989).

Piersi sk┼éadaj─ů si─Ö z:

  • tkanki gruczo┼éowej (zlokalizowanej g┼é├│wnie w pobli┼╝u otoczki)┬á
  • otaczaj─ůcej tkanki t┼éuszczowej (podsk├│rnej, mi─Ödzygruczo┼éowej i zagruczo┼éowej)┬á
  • tkanki ┼é─ůcznej┬á
  • sieci naczy┼ä krwiono┼Ťnych , limfatycznych i nerw├│w┬á

Wielko┼Ť─ç gruczo┼éu piersiowego, zale┼╝na od ilo┼Ťci tkanki t┼éuszczowej, nie wp┼éywa na zdolno┼Ť─ç wytwarzania mleka. Osie piersi biegn─ů nieco rozbie┼╝nie do przodu. Na szczycie piersi, nieco poni┼╝ej ┼Ťrodka wystaje ma┼éy sto┼╝kowaty tw├│r ÔÇô brodawka piersiowa (papilla mammae, breast nipple) stercz─ůca ku g├│rze i do boku. Dooko┼éa niej znajduje si─Ö otoczka piersi (areola mammae, breast areola ). Brodawka i jej otoczka zwracaj─ů uwag─Ö swym ciemniejszym zabarwieniem powsta┼éym wskutek nagromadzenia si─Ö melaniny w nask├│rku. W okresie ci─ů┼╝y i karmienia piersi─ů zabarwienie staje si─Ö intensywniejsze. Po zaprzestaniu karmienia pigmentacja zmniejsza si─Ö, ale nigdy nie wraca do stanu sprzed pierwszej ci─ů┼╝y. Sk├│ra brodawki piersiowej jest nieco pofa┼édowana wskutek wyst─Öpowania w niej drobnych brodaweczek stanowi─ůcych uj┼Ťcia przewod├│w mlecznych (ductus lactiferi,lactiferous ducts). Powierzchnia otoczki piersiowej te┼╝ nie jest g┼éadka ÔÇô drobne wzniesienia w jej obr─Öbie to gruczo┼éy apokrynowe ┼éojowe (gruczo┼éy otoczki) tzw. gruczo┼éy MontgomeryÔÇÖego (Montgomery glands) ze swymi uj┼Ťciami.

Gruczo┼é piersiowy sk┼éada si─Ö ze sto┼╝kowatych p┼éat├│w (lobus). P┼éaty utworzone s─ů natomiast z p┼éacik├│w (lobulus), kt├│re s─ů skupiskami p─Öcherzyk├│w mlecznych. ┼ü─ůcznotkankowe wi─Özad┼éa Coopera tworz─ů zr─ůb podtrzymuj─ůcy tkank─Ö gruczo┼éow─ů i t┼éuszczow─ů.


Rys. H. Pionke

Prowadzone w ostatnich latach ultrasonograficzne badania gruczo┼éu piersiowego zmieni┼éy spojrzenie na jego budow─Ö wewn─Ötrzn─ů (Ramsay 2004, Kent 2005). W badaniach zaobserwowano mniejsz─ů liczb─Ö p┼éat├│w gruczo┼éowych ÔÇô ┼Ťrednio 9, a nie jak s─ůdzono dawniej 15-25, a tak┼╝e mniejsz─ů liczb─Ö przewod├│w mlecznych. Nie potwierdzono obecno┼Ťci pod otoczk─ů opisywanych wcze┼Ťniej zatok mlecznych, kt├│re by┼éy uwa┼╝ane za zbiorniki wydzielanego mleka. Przewody mleczne odprowadzaj─ůce pokarm z p┼éat├│w gruczo┼éowych tworz─ů z┼éo┼╝on─ů sie─ç rozga┼é─Özie┼ä w ca┼éym gruczole. Pierwsze rozga┼é─Özienie, zwane g┼é├│wnym, znajduje si─Ö w odleg┼éo┼Ťci oko┼éo 7-8 mm od podstawy brodawki. ┼Ürednica przewod├│w mlecznych mierzona u podstawy brodawki wynosi od 1 do 4, ┼Ťrednio 2,1 mm. Podstawow─ů funkcj─ů przewod├│w mlecznych jest transportowanie pokarmu, mog─ů one zwi─Öksza─ç swoj─ů ┼Ťrednic─Ö, by dostosowa─ç si─Ö do zwi─Ökszonej ilo┼Ťci nap┼éywaj─ůcego mleka.


Rys. H. Pionke

Aktualne pogl─ůdy nt. anatomii gruczo┼éu piersiowego nie zmieniaj─ů zasad dotycz─ůcych prawid┼éowego uchwycenia i ssania piersi oraz techniki r─Öcznego odci─ůgania pokarmu. Obserwacje empiryczne potwierdzaj─ů, ┼╝e zar├│wno wyp┼éyw mleka jak i samo karmienie jest skuteczniejsze przy ÔÇ×g┼é─ÖbokimÔÇŁ przystawieniu dziecka z buzi─ů szeroko otwart─ů, obejmuj─ůc─ů odpowiedni─ů cz─Ö┼Ť─ç otoczki. (Mohrbacher 2003)

Pokarm powstaje w p─Öcherzykach mlecznych( alveolus lactiferi, lactiferous alveoli). S─ů one utworzone z nab┼éonka wydzielniczego (laktocyt├│w) otoczonego sieci─ů kom├│rek mioepitelialnych (myoepithelial cells). ┼Üciany przewod├│w mlecznych tworzy tkanka w┼é├│knista zawieraj─ůca w┼é├│kna spr─Ö┼╝yste o przebiegu okr─Ö┼╝nym i pod┼éu┼╝nym oraz g┼éadkie kom├│rki mi─Ö┼Ťniowe.


Rys.K. Flasińska-Rubik

W otoczce brodawki kom├│rki mi─Ö┼Ťniowe przebiegaj─ů promieni┼Ťcie, w brodawkach ┼Ťrubowato. Na wierzcho┼éku brodawki przewody przenikaj─ů przez siatkowato u┼éo┼╝one w┼é├│kna mi─Ö┼Ťniowe, kt├│re obejmuj─ů uj┼Ťcia gruczo┼é├│w. W┼é├│kna mi─Ö┼Ťniowe otoczki i brodawki powoduj─ů jej stawianie si─Ö pod wp┼éywem bod┼║c├│w. Gruczo┼é piersiowy dzieli si─Ö, za pomoc─ů dw├│ch prostopad┼éych wzgl─Ödem siebie linii przecinaj─ůcych si─Ö na szczycie brodawki piersiowej, na cztery kwadranty: g├│rny wewn─Ötrzny i zewn─Ötrzny oraz dolny wewn─Ötrzny i zewn─Ötrzny.


Rys. K. Flasińska-Rubik

Naczynia i nerwy gruczołu piersiowego

T─Ötnice pochodz─ů z : tt. mi─Ödzy┼╝ebrowych, t. piersiowej bocznej, t. piersiowej wewn─Ötrznej. T─Ötnice przebiegaj─ů w tkance podsk├│rnej, ga┼é─Özie odchodz─ů z jednej strony do brodawki i jej otoczki, z drugiej ÔÇô do gruczo┼éu.

┼╗y┼éy zbiegaj─ů si─Ö w tkance podsk├│rnej w wi─Öksze pnie naczyniowe; ich sie─ç prze┼Ťwieca przez cienk─ů sk├│r─Ö gruczo┼éu. Wok├│┼é brodawki wykszta┼écony jest wieniec ┼╝ylny tzw. splot ┼╝ylny brodawki piersiowej

Naczynia ch┼éonne tworz─ů dwa sploty: splot sk├│rny brodawki i otoczki oraz splot gruczo┼éowy. Ch┼éonka odp┼éywa do w─Öz┼é├│w pachowych, w─Öz┼é├│w mi─Ödzy┼╝ebrowych przednich i tylnych oraz do w─Öz┼é├│w mi─Ödzypiersiowych. 75% ch┼éonki z gruczo┼é├│w piersiowych przyjmuj─ů w─Öz┼éy pachowe (przerzuty nowotworowe!)


Rys. K. Flasińska-Rubik

Nerwy sk├│rne s─ů ga┼é─Öziami nerw├│w nadobojczykowych i mi─Ödzy┼╝ebrowych (IV-VI). Czynno┼Ťci─ů gruczo┼é├│w kieruj─ů ga┼é─Özie autonomiczne splot├│w nerwowych oko┼éonaczyniowych. Szczeg├│lnie bogato unerwiona jest okolica brodawki i otoczki, wyst─Öpuj─ů tu liczne zako┼äczenia czuciowe, cia┼éka dotykowe, receptory ucisku, ciep┼éa i zimna. Wszystko to sprawia, ┼╝e pier┼Ť jest jednym z najbardziej wra┼╝liwych narz─ůd├│w kobiety.

Dojrzewanie gruczołu piersiowego wg. Tannera

Przebiega w kilku stadiach:

I stadium: przedpokwitaniowe, zabarwiona jest jedynie brodawka piersiowa, brak zabarwienia otoczki i wyczuwalnej tkanki gruczołowej

II stadium: stadium p─ůczka; pier┼Ť i brodawka nieznacznie uniesione ponad poziom klatki piersiowej w kszta┼écie ma┼éego zaokr─ůglenia, wzrost ┼Ťrednicy otoczki piersiowej

III stadium: dalsze powi─Ökszanie i zaokr─ůglenie piersi oraz powi─Ökszenie ┼Ťrednicy otoczki piersiowej i wzrost intensywno┼Ťci pigmentacji, bez wyra┼║nego odgraniczenia kontur├│w otoczki i brodawki

IV stadium: otoczka wraz z brodawk─ů stercz─ů w formie zaokr─ůglenia ponad kontur piersi, dalsze powi─Ökszenie ┼Ťrednicy otoczki piersiowej i wzrost intensywno┼Ťci pigmentacji

V stadium: typowe dla wieku doros┼éego ÔÇô kontur otoczki zlewa si─Ö z og├│lnym zarysem piersi natomiast wystaje brodawka piersiowa. Granice czasu dojrzewania p┼éciowego, w tym r├│wnie┼╝ piersi, s─ů bardzo szerokie. Okre┼Ťla si─Ö je na 8-16 lat dla dziewcz─ůt. Przej┼Ťcie z II do V stadium rozwoju piersi trwa 1.5 do 8 lat.


Rys. K. Flasińska-Rubik

Starzenie się gruczołu piersiowego

Zmiany inwolucyjne zaznaczaj─ů si─Ö ju┼╝ przed 30 rokiem ┼╝ycia. Objawiaj─ů si─Ö jako rozrost tkanki t┼éuszczowej post─Öpuj─ůcy od obwodu ku ┼Ťrodkowi, zmniejszenie liczby p┼éat├│w, zag─Öszczenie tkanki ┼é─ůcznej.


Pi┼Ťmiennictwo:

  1. Bochenek A, Reicher M. Gruczoł sutkowy. W: Anatomia człowieka. T V. PZWL 1997 
  2. Banaszkiewicz A, ┼╗ukowska-Rubik M. Anatomia i morfologia gruczo┼éu piersiowego. W: Karmienie piersi─ů. Podr─Öcznik pod redakcj─ů Nehring-Gugulskiej M i ┼╗ukowskiej-Rubik M. KUKP 2006┬á
  3. Ramsay DT, Kent JC, Owens RA and Hartmann PE: Ultrasound Imaging of Milk Ejection in the Breast of Lactating Women. Pediatrics, Feb 2004; 113: 361-367. 
  4. Kent JC, Ramsay DT, Hartmann RA and Hartmann PE: Anatomy of the lactating human breast redefined with ultrasound imaging. J Anat, Jun 2005; 206(6): 525-34. 
  5. Geddes D. Gross Anatomy of the Lactating Breast. W: Hale T, Hartman P. Textbook of Human Lactation. Hale Publishing, L.P. 2007 


PYTANIA

  1. Z jakich tkanek zbudowany jest gruczoł piersiowy?
  2. Jak─ů drog─Ö odbywa pokarm ?┬á
  3. Jak─ů funkcj─Ö pe┼éni─ů przewody mleczne
  4. Jakie gruczo┼éy znajduj─ů si─Ö w sk├│rze otoczki?┬á


 Odpowiedzi:

  1. Z tkanki gruczo┼éowej, t┼éuszczowej, ┼é─ůcznej, sieci naczy┼ä krwiono┼Ťnych , limfatycznych i nerw├│w.
  2. P─Öcherzyk mleczny, przewody mleczne, uj┼Ťcia przewod├│w na brodawce piersiowej.
  3. Transport pokarmu
  4. Gruczo┼éy ┼éojowe MontgomeryÔÇÖego
Share
 

Newsletter

Login:

Email:

Kalendarz

« < Czerwiec 2018 > »
N P W Ś C P S
27 28 29 30 31 1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30

---Promuj─ů karmienie piersi─ů

Kursy CNoL

 

 

FTK

Osob─ů prawn─ů prowadz─ůc─ů plac├│wk─Ö jest Fundacja Tw├│rczych Kobiet.


Stworzone dzi─Öki Joomla!. Designed by: Joomla Themes, hosting. Valid XHTML and CSS.