logo

Polish (Poland)English (United Kingdom)
RAPORT O STANIE KARMIENIA PIERSI膭 W POLSCE

Polska jest krajem wspieraj膮cym karmienie piersi膮 w przepisach, ale gorzej z ich realizacj膮. Monitorowanie wska藕nik贸w karmienia piersi膮, zw艂aszcza wy艂膮cznego karmienia piersi膮 jest wa偶nym zagadnieniem w obszarze zdrowia publicznego, docenianym przez wi臋kszo艣膰 kraj贸w na 艣wiecie. Istniej膮ce bariery dla poprawy wska藕nik贸w karmienia naturalnego s膮 dobrze znane matkom i konsultantom/doradcom laktacyjnym. Kieruj膮c si臋 t膮 diagnoz膮 sytuacji warto zach臋ci膰 decydent贸w do wdro偶enia kilku niezb臋dnych zmian w funkcjonowaniu systemu opieki nad matkami i dzie膰mi. Zmiany s膮 艂atwe do realizacji i daj膮 gwarancj臋 poprawy wska藕nik贸w tak, aby przewa偶aj膮ca liczba matek pragn膮cych karmi膰 piersi膮, mog艂a realizowa膰 te plany.

Na podstawie zebranych danych dotycz膮cych barier dla karmienia piersi膮 oraz prowadzonych bada艅 dotycz膮cych wska藕nik贸w karmienia, praktyk oraz wiedzy w dziedzinie laktacji w艣r贸d pracownik贸w ochrony zdrowia zajmuj膮cych si臋 matk膮 i dzieckiem przedstawiamy nasz膮 ocen臋 rzeczywisto艣ci laktacyjnej w Polsce, a tak偶e propozycje poprawy sytuacji poprzez wykorzystanie ju偶 istniej膮cych i dobrze funkcjonuj膮cych w Polsce strategii.



Sytuacja obecna


Od roku 1997 nie prowadzono og贸lnopolskich bada艅 epidemiologicznych dotycz膮cych sposobu 偶ywienia dzieci, w tym karmienia piersi膮 w Polsce. Dopiero w 2014 roku Ministerstwo Zdrowia przedstawi艂o pierwsze po 17 latach wska藕niki og贸lnopolskie zebrane przez POZ i przekazane do GUS. Wnioski s膮 smutne, wska藕niki dotycz膮 tylko jakiegokolwiek karmienia piersi膮. W sprawie wy艂膮cznego karmienia mlekiem matki mo偶emy wyci膮ga膰 po艣rednio z bada艅 na mniejszych grupach. Wynika z nich, 偶e wska藕niki nie poprawiaj膮 si臋 od bada艅 prof. Mikiel-Kostyry z 1997 roku.  Nadal mamy wysoki odsetek rozpoczynania karmienia po porodzie, ale jego wy艂膮czno艣膰 (tylko mlekiem matki, bez dokarmiania substytutami) jest sporo ni偶sza ni偶 by艂a.

W 1997 roku rozpoczyna艂o karmienie 92%, a wy艂膮cznie piersi膮 68%, (Mikiel-Kostyra K, Pediatria Pol 1999).

W 2007 rozpoczyna 97,7% matek, ale 50% dokarmianych jest sztucznie (Zag贸recka i wsp. 134 niemowl膮t 6-miesi臋cznych, 2007, Pediatria Pol.),

Wska藕niki s膮 wy偶sze tam, gdzie polscy konsultanci laktacyjni prowadz膮 programy zdrowotne przy udziale w艂adz wojew贸dztw. W kujawsko-pomorskim rozpoczyna 99,4% matek, 65% wy艂膮cznie karmionych w czasie pobytu w szpitalu (Bernatowicz-艁ojko woj. kujawsko-pomorskie, 1000 niemowl膮t, 2010 Standardy Med.),

WSKA殴NIKI KONTYNUACJI KARMIENIA nie poprawi艂y si臋 od bada艅 z 1997 roku, a nawet pogorszy艂y. Warto doda膰, 偶e w 1997 roku zako艅czono finansowanie programu promocji karmienia piersi膮, wska藕niki by艂y ukoronowaniem programu:

w 1 miesi膮cu karmi艂o 92%, wy艂膮cznie 68%

w 2 miesi膮cu karmi艂o 81%, wy艂膮cznie 47%

w 4 mc karmi艂o 65%, wy艂膮cznie 29%;

w 6 mc karmi艂o 57%, wy艂膮cznie 9%

w 12 mc karmi艂o jeszcze 15%

Wyniki podane przez GUS w 2014 roku (zebrane od lekarzy POZ, populacja 360 195 dzieci urodzonych w 2013 roku)

w 6 tygodniu - 46% (167663 dzieci)

w 2-6 mc karmi 42% (151629)

w 9 mc karmi 17 % (62274)

w 12 mc karmi 11,9 % (43129)

Jeszcze gorzej wygl膮daj膮 wyniki wy艂膮cznego karmienia, cho膰 badania mamy tylko na ma艂ych grupach:

W 4 mc 鈥 59%, ale wy艂膮cznie 30%, (Bernatowicz-艁ojko, 2010)

W 6 mc 68,6% jest karmionych piersi膮, ale tylko 3,7% wy艂膮cznie (Zag贸recka, 2007)

Tam gdzie w ostatnich latach podj臋to konkretne dzia艂ania, wska藕niki poprawi艂y si臋:

Kujawsko-pomorskie (program Promocji Karmienia Piersi膮 i Mlekiem Kobiecym stworzony i realizowany przez konsultanta laktacyjnego IBCLC)

W 6 mc - 14% dzieci karmionych wy艂膮cznie w kujawsko-pomorskim (Bernatowicz-艁ojko, 2010)

W aglomeracji miejskiej miasta Gda艅ska realizowany jest program pt. 鈥濳armienie naturalne dziecka jako profilaktyka niekorzystnych wp艂yw贸w 艣rodowiska鈥 finansowany przez wojew贸dztwo gda艅skie (stworzony i realizowany przez konsultant贸w laktacyjnych CDL) poprawa po realizacji programu w ci膮gu dw贸ch lat 2011-2013

w 2 mcu karmionych jest 89%, a 69% wy艂膮cznie (Pietkiewicz, 2011; 486 mieszkanek Miasta Gda艅ska)

w 4 mc 鈥 75%, a wy艂膮cznie 59% (Pietkiewicz 2011)

w 6-mcu karmi piersi膮 60% matek, a wy艂膮cznie 18% (Pietkiewicz 2012)

w 12 mc 40% (Zag贸recka, 2007, Pietkiewicz 2012)

Poprawa, zw艂aszcza w wy艂膮cznym karmieniu piersi膮:

w 2 mc  karmi 87%, wy艂膮cznie 72%
w 4 mc karmi 81%, wy艂膮cznie 67% 
w 6 mc karmi 67%, wy艂膮cznie 33%

2-6 mc 鈥 wzrost z 50% (2011) do 58% (Pietkiewicz, 2013)

6 mc 鈥 wzrost z 18% (2011) do 33% (Pietkiewicz 2013)


Por贸wnanie wynik贸w sposobu karmienia niemowl膮t w wojew贸dztwach lubelskim, kujawsko-pomorskim oraz wynik贸w uzyskanych w aglomeracji miejskiej (Pietkiewicz 2011):

Wiek dziecka

spos贸b karmienia w %

wy艂膮czne karmienie piersi膮

karmienie mieszane

karmienie sztuczne



lubelskie

2006

kujawsko-pomorskie

2010


Gda艅sk

2013

woj. lubelskie

2006

kujawsko-pomorskie

2010


Gda艅sk

2011

woj. lubelskie

2006

kujawsko-pomorskie

2010


Gda艅sk

2011

2.miesi膮c

57


72

4


20

39


8

4.miesi膮c

34

32

67

6


16

60


20

6.miesi膮c

7

14

33

5


42

88


38


Wska藕niki dotycz膮ce karmienia dzieci przedwcze艣nie urodzonych mlekiem matki wymagaj膮 szczeg贸lnej uwagi, poniewa偶 najbardziej odzwierciedlaj膮 stan systemu wsparcia karmi膮cych matek w organizacji opieki oko艂oporodowej danego kraju. W Polsce:

60% wcze艣niak贸w jest karmionych piersi膮 przy wypisie ze szpitali I i II poziomu referencyjno艣ci, ale tylko 30% przy wypisie ze szpitali III poziomu, kt贸ry jest przeznaczony do opieki nad nimi (Wili艅ska 2009, 284 szpitale, Standardy Med).


Na tle Europy plasujemy si臋 w艣r贸d 10 kraj贸w, z wysokim odsetkiem rozpoczynania karmienia. Polskie matki chc膮 karmi膰, a personel w pierwszych dobach im to umo偶liwia. Na dalszym etapie nie potrafimy utrzyma膰 laktacji, zw艂aszcza jej wy艂膮czno艣ci. W 3 mc wy艂膮cznie piersi膮 karmi 50% matek na W臋grzech, S艂owacji, w Szwecji, Norwegii,Danii, Islandii(Cattaneo A, Yngve A, Koletzko B, et al. 2007). W innych krajach bloku wschodniego (艁otwa, Bia艂oru艣, Litwa, Bu艂garia) wska藕niki w ostatnich latach znacznie wzros艂y. A w Polsce w 2-3 miesi膮cu najwi臋cej matek rezygnuje z karmienia (Zag贸recka, 2007, Pediatria Pol), 艣rednia jego d艂ugo艣膰 to 4,8 miesi膮ca (Wo艣, Gaw臋da 2007, Nowa Pediatria). Celem, jaki stawia sobie Europa na podstawie aktualnej wiedzy, jest wy艂膮czne karmienie piersi膮 do oko艂o 6 miesi膮ca 偶ycia (Europejskie Towarzystwo Gastroenterologii, Hepatologii i 呕ywienia Dzieci, ESPGHAN 2009; Wzorzec dzia艂ania dla Europy, Dyrektoria Zdrowia Publicznego UE 2006).


W roku 2012 zgromadzone podczas organizowanego przez nas zjazdu 艣rodowiska medyczne i naukowe zajmuj膮ce si臋 laktacj膮 zdiagnozowa艂y istniej膮ce w Polsce bariery dla karmienia piersi膮 i por贸wna艂y je z barierami opisywanymi przez prof. Mikiel-Kostyr臋 20 lat temu. Wci膮偶 aktualn膮 barier膮 jest brak wiedzy na temat laktacji na odpowiednim poziomie do zada艅 postawionych personelowi medycznemu. Potwierdzi艂y to dwa badania wykonane przez nas w ramach prac doktorskich, kt贸re pokaza艂y, 偶e poziom wiedzy personelu medycznego sprawuj膮cego opiek臋 oko艂oporodow膮 i 艣rodowiskow膮 jest niesatysfakcjonuj膮cy, nie osi膮ga poziomu II wiedzy o laktacji*. Wnioski z prowadzonych bada艅 wskazuj膮 na piln膮 potrzeb臋 zmiany sposobu kszta艂cenia przeddyplomowego i specjalistycznego, jak te偶 szybkie uzupe艂nienie wiedzy w ramach kszta艂cenia podyplomowego. Wi臋kszo艣膰 badanych os贸b deklarowa艂o udzielanie porad laktacyjnych przy niewielkim zakresie wiedzy w tej dziedzinie. Najni偶sz膮 wiedz臋 posiada艂y osoby, kt贸re nie odbywa艂y kurs贸w dokszta艂caj膮cych w dziedzinie laktacji, wiedz臋 czerpa艂y jedynie z kszta艂cenia przeddyplomowego oraz podyplomowego w ramach specjalizacji z neonatologii, po艂o偶nictwa, pediatrii, piel臋gniarstwa po艂o偶niczego, a tak偶e pracuj膮ce w opiece 艣rodowiskowej oraz w klinikach. Najwy偶szy poziom wiedzy prezentowa艂y osoby, kt贸re wykazywa艂y najwy偶sz膮 aktywno艣膰 edukacyjn膮 (odbywa艂y najd艂u偶sze kursy, zdobywa艂y mi臋dzynarodowe certyfikaty umiej臋tno艣ci w dziedzinie laktacji).

  • Tylko 7% po艂o偶nych wykazywa艂o tak膮 aktywno艣膰 i uczestniczy艂o w kursach. Wy偶szy poziom wiedzy laktacyjnej w艣r贸d personelu przek艂ada艂 si臋 na:
  • lepsz膮 organizacj臋 opieki oko艂oporodowej sprzyjaj膮cej laktacji (10 krok贸w),
  • lepsze wyposa偶enie oddzia艂u w sprz臋t wspomagaj膮cy laktacj臋 (odci膮gacze pokarmu, ko艅c贸wki sterylne, pojemniki do przechowywania mleka, fotele, poduszki, podn贸偶ki i in.),
  • wi臋ksz膮 ilo艣膰 dost臋pnych form pomocy dla matek karmi膮cych (poradnia laktacyjna, doradca w zespole terapeutycznym na oddziale, grupa wsparcia i inne),
  • wy偶sz膮 jako艣膰 udzielanych porad laktacyjnych w profesjonalnych formach (porada bezpo艣rednia, udokumentowana, instrukta偶, post臋powanie terapeutyczne zgodne z aktualn膮 wiedz膮).


Drug膮 z barier wymienianych cz臋sto przez prelegent贸w by艂a powszechno艣膰 dokarmiania substytutami mleka kobiecego. Rozwi膮zywanie ka偶dego problemu laktacyjnego przez podanie butelki z mieszank膮, szeroka dost臋pno艣膰 substytut贸w mleka kobiecego na oddzia艂ach i wysokie nak艂ady finansowe pa艅stwa na refundacj臋 mleka pocz膮tkowego i nast臋pnego dla niemowl膮t (82 miliony PLN w 2011 roku, http://www.nfz.gov.pl/new/art/4835/refundacja_sty_grudzien_2011.xls), brak warunk贸w i sprz臋tu do odci膮gania oraz przechowywania pokarmu kobiecego na oddzia艂ach (52% nie zapewnia sprz臋tu, Bernatowicz-艁ojko 2010, Standardy Med) to powa偶ne bariery. W okresie stabilizacji laktacji ka偶de zaburzanie jej przebiegu skutkuje ni偶szym poziomem wytwarzania pokarmu i skr贸ceniem czasu karmienia na dalszym etapie. W przypadku konieczno艣ci dokarmiania, pokarmem z wyboru jest mleko w艂asnej matki. Karmienie piersi膮 jest wa偶nym czynnikiem prozdrowotnym i profilaktycznym w odniesieniu do wielu schorze艅. Niestety w Polsce w og贸le niedocenianym. 呕aden z program贸w profilaktycznych przeciwko oty艂o艣ci, nowotworom piersi itp. nie uwzgl臋dnia zwi臋kszenia odsetka karmi膮cych matek i 偶ywionych mlekiem kobiecym dzieci.


Trzeci膮 barier膮, wart膮 zaznaczenia, jest niska dost臋pno艣膰 do sytemu profesjonalnej pomocy laktacyjnej po opuszczeniu szpitala.

Oko艂o 60% karmi膮cych matek napotyka na r贸偶nego typu problemy laktacyjne oraz brak wiedzy na temat post臋powania w laktacji pomimo edukacji przedporodowej. (Siwak, Sztyber, WUM 2014; Wo艣, Gaw臋da 2007). Napotykaj膮c na problemy kobiety poszukuj膮 pomocy w r贸偶nych formach, cz臋sto nie docieraj膮 do specjalist贸w ds. laktacji, natomiast uzyskuj膮 nieaktualne informacje i b艂臋dne porady skutkuj膮ce zaburzeniami, powik艂aniami laktacji, niepotrzebnym dokarmianiem i skracaniem czasu karmienia naturalnego. Wielokrotnie 鈥瀝atuj膮 si臋 same鈥 poprzez dokarmianie mlekiem modyfikowanym lub zupe艂nie rezygnuj膮 z karmienia piersi膮. Pracownicy ochrony zdrowia, cz臋sto nie maj膮c mo偶liwo艣ci konsultacji u specjalisty ds. laktacji, rozwi膮zuj膮 problem poprzez suplementacj臋 produktami mlekozast臋pczymi (Niczyporuk, Sztyber 2014). 

Standard opieki oko艂oporodowej przewiduje opiek臋 laktacyjn膮 II poziomu (informacje, instrukta偶, rozwi膮zywanie niez艂o偶onych problem贸w), kt贸r膮 ma sprawowa膰 po艂o偶na rodzinna. W systemie 艣wiadcze艅 gwarantowanych nie istnieje porada laktacyjna III poziomu udzielana przez po艂o偶ne lub lekarzy odpowiednio przygotowanych do tego typu zada艅. Zwa偶aj膮c na wcze艣niej wspomniany fakt, 偶e kszta艂cenie lekarzy i po艂o偶nych nie zapewnia uzyskania wiedzy o laktacji na poziomie II og贸lnym, tym bardziej nie zapewnia go na poziomie III specjalistycznym. Wiele problem贸w laktacyjnych jest z艂o偶onych, wymaga diagnostyki, leczenia, ale te偶 czasu, wiedzy i do艣wiadczenia, niejednokrotnie przekraczaj膮c kompetencje po艂o偶nej. A z kolei konsultanci i doradcy laktacyjni, kt贸rzy w艂asnym wysi艂kiem poszerzaj膮 wiedz臋 i umiej臋tno艣ci, cz臋sto nie maj膮 zatrudnienia.

Opieka powinna by膰 kontynuowana po wypisie ze szpitala przez lekarza POZ i po艂o偶n膮 podstawowej opieki zdrowotnej. (Dz. U. 2013, poz. 1248 z p贸藕n. zm.)

W czasie 4 wizyt patrona偶owych po艂o偶ne powinny prowadzi膰 edukacj臋 zdrowotn膮
i udziela膰 podstawowych porad w zakresie kamienia piersi膮 i laktacji. Matka mo偶e korzysta膰 z opieki po艂o偶nej do ko艅ca laktacji, a dziecko po uko艅czeniu 2 miesi膮ca 偶ycia zostaje przekazane piel臋gniarce POZ. Przedstawiona opieka odpowiada opisanej w literaturze 鈥瀙odstawowej poradzie laktacyjnej鈥, kt贸r膮 mo偶e zapewni膰 osoba sprawuj膮ca opiek臋 nad matk膮 i dzieckiem, posiadaj膮ca II poziom wiedzy o laktacji (Wellstart Int. 1999; 呕ukowska-Rubk 2002).

Udokumentowane problemy z realizacj膮 wy偶ej wymienionych za艂o偶e艅 funkcjonowania aktualnego systemu opieki:

  • Tylko 37% kobiet obj臋tych jest  opiek膮 po艂o偶nej (4 wizyty), a lekarz POZ nadzoruje tylko 61% pacjent贸w, natomiast piel臋gniarka POZ nie obejmuje opiek膮 a偶 70% pacjent贸w. (Adamczyk, Borek Fundacja My Pacjenci, 2014)
  • W niekt贸rych rejonach zaledwie 8% kobiet potwierdza, 偶e po艂o偶na rodzinna podczas po艂ogu odby艂a 4 wizyty patrona偶owe lub wi臋cej.  (Pietkiewicz, Winiarska, 呕o艂nowska 2013)
  • Wiedza po艂o偶nych, piel臋gniarek, lekarzy POZ w zakresie laktacji nie jest adekwatna do zada艅 przed nimi postawionych. Poziom wiedzy personelu medycznego udzielaj膮cego podstawowych porad laktacyjnych w ramach sprawowania opieki oko艂oporodowej i 艣rodowiskowej nad matk膮 i dzieckiem jest niesatysfakcjonuj膮cy, nie osi膮ga poziomu II wiedzy o laktacji. (Sztyber, WUM 2012; Nehring-Gugulska, 艢UM 2015)
  • Doradztwo laktacyjne 艣wiadczone przez po艂o偶ne 艣rodowiskowo 鈥 rodzinne w Polsce nie przyczynia si臋 do wyd艂u偶enia d艂ugo艣ci karmienia piersi膮 przez matki (badano 1162 kobiet). (Wilk, Sztyber, WUM 2014)
  • Porady laktacyjne udzielane przez po艂o偶n膮 艣rodowiskowo-rodzinn膮 nie zwi臋kszaj膮 zakresu wiedzy i umiej臋tno艣ci w zakresie laktacji u matek obj臋tych opiek膮. (Siwak, Sztyber, WUM 2014)
  • Jako艣膰 porad udzielanych przez po艂o偶ne 艣rodowiskowe jest niska, 39% badanych matek stwierdzi艂o, 偶e po艂o偶na nie zajmuje si臋 laktacj膮; 34,24% badanych poda艂o, 偶e na temat karmienia piersi膮 rozmawia艂o z po艂o偶n膮 przez kilka minut. (Kalinowska-Przyby艂ko WUM 2010)

(Skutecznie o laktacji i karmieniu piersi膮. Tom 1. red. Sztyber B, Dmoch-Gajzlerska E. w druku)

Opieka laktacyjna w obecnym systemie jest niewystarczaj膮ca, zw艂aszcza w przypadku z艂o偶onych, skomplikowanych, trudnych diagnostycznie problem贸w. Brak wiedzy i czasu na zaj臋cie si臋 problemami laktacji podczas rutynowych wizyt u lekarza pediatry, ginekologa czy po艂o偶nej jest dobrze udokumentowane w literaturze 艣wiatowej (Taveras, 2004).

Zakres podstawowej opieki laktacyjnej wymaga posiadania przez po艂o偶ne 艣rodowiskowo-rodzinne II poziomu wiedzy o laktacji (zalecany kurs specjalistyczny Edukacja i wsparcie kobiety w okresie laktacji, 25,5h teorii i 21 godzin praktyk) (CKPPIP, 2013) oraz umiej臋tno艣ci oceny efektywno艣ci ssania piersi przez dziecko i prawid艂owo艣ci przebiegu laktacji (Nehring-Gugulska, 呕ukowska-Rubik, Stobnicka-Stolarska 2014). Po艂o偶ne powinny umie膰 pom贸c w przypadku cz臋stych, prostych, niepowik艂anych problem贸w z karmieniem. Programy kszta艂cenia przeddyplomowego powinny by膰 zweryfikowane tak, aby dostarcza膰 personelowi medycznemu wiedz臋 adekwatn膮 do potrzeb karmi膮cych matek. Warto zwr贸ci膰 te偶 uwag臋 organizatorom kurs贸w specjalistycznych na wymogi dotycz膮ce kadry, powinny by膰 to osoby posiadaj膮ce III poziom wiedzy o laktacji potwierdzony certyfikatem i do艣wiadczenie w przedmiocie kszta艂cenia (Poziomy kszta艂cenia w dziedzinie laktacji, www.kobiety.med.pl).

Wiele kobiet po porodzie, pomimo dobrej opieki prowadzonej przez po艂o偶ne POZ b臋dzie potrzebowa艂o dodatkowej, specjalistycznej porady laktacyjnej, kt贸r膮 warto im zapewni膰. System odpowie wtedy na oczekiwania i potrzeby matek.

Czwart膮 barier膮 jest cz臋ste pomijanie 艣rodowiska konsultant贸w laktacyjnych podczas tworzenia standard贸w, program贸w, rekomendacji itp. pomimo 20-letniego dorobku naukowego i niekwestionowanej wiedzy oraz umiej臋tno艣ci w tej dziedzinie.

TU BYLI艢MY OBECNI, cho膰 dopiero na etapie konsultacji spo艂ecznych:

Standard opieki oko艂oporodowej (Rozp. MZ z dnia 4.10. 2012 r. w sprawie standard贸w post臋powania oraz procedur medycznych przy udzielaniu 艣wiadcze艅 zdrowotnych z zakresu opieki oko艂oporodowej sprawowanej nad kobiet膮 w okresie fizjologicznej ci膮偶y, fizjologicznego porodu, po艂ogu oraz opieki nad noworodkiem (Dz. U. z 2012 r. poz. 1100).

ALE TU JU呕 NAS NIE UWZGL臉DNIONO:

Departament Matki i Dziecka  rozpocz膮艂 prace nad utworzeniem Og贸lnopolskiego Programu Upowszechniania Karmienia Piersi膮 we wsp贸艂pracy z Konsultantami Krajowymi, przedstawicielami Naczelnej Izby Lekarskiej oraz Piel臋gniarek i Po艂o偶nych, WHO, UNICEF, NFZ oraz przedstawicielami organizacji pozarz膮dowych zajmuj膮cych si臋 propagowaniem karmienia piersi膮鈥 (???) Mi臋dzy innymi analizowana jest celowo艣膰 porady laktacyjnej jako 艣wiadczenia gwarantowanego w podstawowej opiece zdrowotnej. Jak to chce przeprowadzi膰 MZ bez os贸b, kt贸re to na co dzie艅 robi膮?

Tu byli艣my obecni:

Program wczesnej stymulacji laktacji dla o艣rodk贸w neonatologicznych i po艂o偶niczych III poziomu referencyjnego.Helwich E, Wili艅ska M. (red). Borszewska-Kornacka MK, Kr贸lak Olejnik B, Nehring-Gugulska M, Bernatowicz-艁ojko U, Zawitkowski P, Nowicka K, Pawlus B, Kostuch M, Baszczeska J (wsp.) Standardy Medyczne Pediatria, 2014, tom 11, nr 1, str 9-57

ALE TU JU呕 NIE:

Zasady 偶ywienia zdrowych niemowl膮t. Zalecenia Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Hepatologii i 呕ywienia Dzieci. Szajewska H, Borszewska-Kornacka MK, Gajewska D, Weker H, Socha P, Helwich E, Horvath A, Chybicka A, Ksi膮偶yk J, Rybak A, Czerwionka-Szaflarska M, Mojska H, Stolarczyk A, Dobrza艅ska A. Standardy Med. Pediatria 2014 (3):321-338. Pewnie dlatego w schemacie 偶ywienia przewidziano 7 karmie艅 piersi膮 dla noworodka i 5 karmie艅 dla dziecka 4 misi臋cznego鈥

Sprawdzone strategie



Nasze wieloletnie do艣wiadczenia w tworzeniu 艣rodowiska sprzyjaj膮cego laktacji oparte s膮 na wypracowanych i sprawdzonych strategiach, kt贸re wed艂ug nas warto upowszechni膰 i oprze膰 na nich system promocji i wsparcia dla karmienia piersi膮 w Polsce:


1. Kszta艂cenie w dziedzinie laktacji prowadzone przez specjalist贸w w tej dziedzinie.

Zaleca si臋, aby kszta艂cenie w dziedzinie laktacji prowadzi艂y osoby posiadaj膮ce wiedz臋 na poziomie III specjalistycznym, praktykuj膮ce poradnictwo laktacyjne i maj膮ce do艣wiadczenie edukacyjne*. Stworzyli艣my akredytowane, autorskie programy kszta艂cenia podyplomowego na I, II i III poziomie wiedzy o laktacji adekwatne do zada艅 w ochronie zdrowia.* Wed艂ug tych program贸w od lat organizujemy szkolenia w szpitalach oraz organizowane s膮 kursy wiedzy o laktacji. Kursy te s膮 szans膮 na szybkie uzupe艂nienie wiedzy pracownik贸w ochrony zdrowia tak, aby mogli wdro偶y膰 Standard opieki oko艂oporodowej oraz organizowa膰 pozaszpitaln膮 opiek臋 laktacyjn膮 na obu poziomach 鈥 og贸ln膮 i specjalistyczn膮. T膮 ostatni膮 zapewnia system kszta艂cenia dla certyfikatu umiej臋tno艣ci (CDL) stworzony w 2006 roku obejmuj膮cy kszta艂cenie teoretyczne, praktyczne, egzamin teoretyczny, praktyczny i kodeks etyczny. Wydaje si臋, 偶e ka偶da po艂o偶na 艣rodowiskowa powinna odby膰 minimum 40-sto godzinny kurs teoretyczny i praktyczny w zakresie laktacji.


2. Opieka oko艂oporodowa sprzyjaj膮ca laktacji.

Zaleca si臋 realizacj臋 opieki wed艂ug programu o udowodnionej skuteczno艣ci, czyli 10 krok贸w WHO/UNICEF. 8 z 10 krok贸w zosta艂o zawartych w Standardzie opieki oko艂oporodowej (Rozp. MZ z dn. 21.09.2012), co stanowi doskona艂膮 podstaw臋 do ich szybkiego wdro偶enia. Skuteczno艣膰 programu zale偶y te偶 od pomini臋tego kroku 2-ego (kszta艂cenie personelu), a tak偶e 10-tego (organizacja pozaszpitalnej, profesjonalnej pomocy laktacyjnej), jak r贸wnie偶 od sta艂ego monitorowania realizacji programu (praktyk i wska藕nik贸w karmienia piersi膮). Braki te mog膮 spowodowa膰, 偶e w Polsce nie zostanie on prawid艂owo wdro偶ony i nie b臋dzie skuteczny. Dodatkowo brak procedur medycznych pozyskiwania i przechowywania pokarmu kobiecego z wykorzystaniem sprz臋t贸w wspomagaj膮cych laktacj臋 sprzyja powszechnemu u偶ywaniu jego substytut贸w. Warto uzupe艂ni膰 te niedostatki korzystaj膮c z istniej膮cych program贸w kszta艂cenia, istniej膮cych form pomocy laktacyjnej, istniej膮cych w niekt贸rych szpitalach protoko艂贸w pozyskiwania, przechowywania i podawania pokarmu oraz sprawdzonych metod ewaluacji program贸w zdrowotnych. Jednym ze sposob贸w motywuj膮cych szpitale do realizacji prawid艂owych praktyk mo偶e by膰 np. wy偶sza stawka za por贸d w takiej plac贸wce. Zw艂aszcza, 偶e realizacja programu wi膮偶e si臋 nie tylko z popraw膮 karmienia piersi膮, ale te偶 z korzy艣ciami zdrowotnymi (Kramer i wsp. badanie PROBIT 2002).


3. Dost臋pno艣膰 profesjonalnych form pomocy oferowanych matkom karmi膮cym przez pracownik贸w ochrony zdrowia na trzech poziomach 鈥 podstawowy, og贸lny i specjalistyczny*.

Zaleca si臋 organizowanie specjalistycznej pomocy laktacyjnej sprawowanej przez certyfikowanych specjalist贸w w tej dziedzinie (10 Krok WHO/UNICEF 1989; Globalna Strategia WHO 2002; 呕ywienie niemowl膮t i ma艂ych dzieci: standardy post臋powania dla Unii Europejskiej, Dyrektoriat Zdrowia Publicznego UE 2006).

W Polsce pracuje grono konsultan贸w (110) i doradc贸w laktacyjnych (237), g艂贸wnie po艂o偶nych i lekarzy, wykszta艂conych w Polsce profesjonalist贸w, kt贸rzy zajmuj膮 si臋 poradnictwem laktacyjnym III poziomu, prac膮 naukow膮, edukacyjn膮 i organizacyjn膮 w swoich plac贸wkach. Stanowi膮 grup臋 zrzeszon膮 w towarzystwie naukowym zarejestrowanym pod nazw膮 Polskie Towarzystwo Konsultant贸w i Doradc贸w Laktacyjnych. Funkcjonuje przesz艂o 160 poradni laktacyjnych. Zosta艂 opublikowany standard porady laktacyjnej i konieczne wyposa偶enie poradni laktacyjnej (Mikiel-Kostyra 1999 Med. W. Rozw.; Nehring-Gugulska 2005 Standardy Med.; Nehring-Gugulska, 呕ukowska-Rubik 2010,) Opracowano i opublikowano protoko艂y post臋powania w problemach laktacyjnych zgodne z aktualn膮 wiedz膮 medyczn膮 oraz wzory dokumentacji u偶ywanej w poradnictwie laktacyjnym (Nehring-Gugulska, 呕ukowska-Rubik, Pietkiewicz (red, praca zbiorowa, Med. Prakt.) 2012). Konsultanci i doradcy, zgodnie z zasadami przyznawania certyfikatu maj膮 obowi膮zek ustawicznego kszta艂cenia (co kilka lat zdaj膮 ponownie egzaminy) oraz przestrzegania kodeksu etycznego (nie mog膮 m.in. zajmowa膰 si臋 promocj膮 i marketingiem substytut贸w pokarmu kobiecego, poleca膰 substancji szkodliwych dla zdrowia i in.). Grono ekspert贸w w dziedzinie laktacji na sta艂e wsp贸艂pracuje ze 艣rodowiskiem akademickim w Polsce i ekspertami z tej dziedziny na 艣wiecie. Podejmuj膮 trud kszta艂cenia, pokonuj膮 bariery organizacyjne i 艣wiadcz膮 us艂ugi na najwy偶szym poziomie, a tak偶e poddaj膮 weryfikacji swoje kompetencje. To system, kt贸ry warto doceni膰 w Polsce. Zw艂aszcza 偶e, ilo艣膰 konsultant贸w/doradc贸w jest branym pod uwag臋 wska藕nikiem zaanga偶owania danego kraju w promocj臋 karmienia piersi膮 na 艣wiecie (Cattaneo A, Yngve A, Koletzko B, et al. 2007). Udowodniono skuteczno艣膰 poradnictwa laktacyjnego wobec wyd艂u偶ania czasu oraz wy艂膮czno艣ci karmienia piersi膮 (Sikorski 2005; Britton 2009; Wo艣, Gaw臋da 2007).

W Polsce niska jako艣膰 porad laktacyjnych II poziomu 艣wiadczonych przez personel nie posiadaj膮cy wiedzy na odpowiednim poziomie i brak refundacji porad laktacyjnych III poziomu znacznie ogranicza dost臋p do profesjonalnej pomocy po opuszczeniu szpitala. Zwi臋ksza to udzia艂 substytut贸w mleka kobiecego w 偶ywieniu polskich dzieci. Przyk艂adowym rozwi膮zaniem by艂yby dwie wizyty patrona偶owe realizowane przez konsultanta/doradc臋 laktacyjnego na wniosek matki, lekarza czy po艂o偶nej rodzinnej. W krajach s膮siednich w ten spos贸b refunduje si臋 zar贸wno porady jak i wypo偶yczanie sprz臋tu wspomagaj膮cego laktacj臋. Co w efekcie okazuje si臋 ta艅sze dla bud偶etu pa艅stwa ni偶 refundacja substytut贸w mleka kobiecego oraz leczenie zwi臋kszonej liczby zachorowa艅 dzieci i matek (ESPGHAN 2009).


Dr n. med. Magdalena Nehring 鈥 Gugulska

Dr n. o zdr. Beata Sztyber

T艂umaczy艂: lek. Piotr Nehring

Warszawa, 18.02.2015


Share
 

Newsletter

Login:

Email:

Kalendarz

« < Kwiecie艅 2018 > »
N P W C P S
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 1 2 3 4 5

---Promuj膮 karmienie piersi膮

Kursy CNoL

FTK

Osob膮 prawn膮 prowadz膮c膮 plac贸wk臋 jest Fundacja Tw贸rczych Kobiet.


Stworzone dzi臋ki Joomla!. Designed by: Joomla Themes, hosting. Valid XHTML and CSS.